หนังสือเล่มนี้เป็นการรวบรวมเรียบเรียงเรื่องเล่าจากนิทานอีสป และเนื้อหาส่วนใหญ่ของเรื่องเล่าจากอีสป จะมีเนื้อหาที่นำเสนออธิบายพฤติกรรมของมนุษย์ปุถุชนอย่างสั้นๆโดยผ่านพฤติกรรมสัตว์ที่พูดถึงหรือแสดงพฤติกรรมต่างๆแล้ว จึงให้ข้อสังเกตหรืออธิบายผลลัพธ์ของพฤติกรรมนั้น ซึ่งภายในเล่มแบ่งเรื่องเล่าออกเป็น 4 หมวดหมู่ คือ
1. เรื่องเล่าหมวดสติปัญญา เป็นการเรียนรู้ การมีเหตุผลและการใช้เหตุผล การยอมรับความจริง เช่น เตรียมไว้ให้พร้อม หนูเมืองและหนูชนบท ถอดเขี้ยวถอดเล็บ ขม้ำลาให้ดู เป็นต้น

รวมเนื้อหาสาระสำคัญๆของทฤษฎีบุคลิกภาพหลายแนวความคิด หลายวิธีการศึกษา ที่มีความสำคัญต่อการดำเนินชีวิตประจำวันของคนทั่วไปทั้งด้านส่วนตัวและการประกอบอาชีพ

ธรรมชาติของเด็กที่มีลักษณะพิเศษ ๖ กลุ่ม คือเด็กปัญญาอ่อน เด็กปัญญาเลิศ เด็กที่มีปัญหาทางอารมณ์ เด็กออทิสติก เด็กที่มีความบกพร่องทางภาษา และเด็กที่ด้อยความสามารถในการเรียน เพื่อจัดรูปแบบการศึกษา อบรม ฝึกหัด ปรับพฤติกรรม และการช่วยเหลือแก้ไขให้เด็กมีพัฒนาการสูงสุด